Droga Polski do odzyskania niepodległości - kalendarium

  •  Droga Polski do odzyskania niepodległości - kalendarium

    1765- utworzenie Szkoły Rycerskiej w Warszawie

    1768- Konfederacja Barska

    1772 - pierwszy rozbiór Polski, nasz kraj traci 1/3 swojego terytorium, m.in. Galicję (na rzecz Austrii) i dolny bieg Wisły (Prusy przejęły w ten sposób kontrolę nad handlem zbożem)

    ilustracja I Rozbiór Polski

    ilustracja I Rozbiór Polski 

    1773- powstanie Komisji Edukacji Narodowej

    1788-1792 - obrady Sejmu Wielkiego, zwanego też Czteroletnim, który w 1791 roku przyjął Konstytucję 3. Maja.

    1791- uchwalenie Konstytucji 3 Maja przez Sejm Czteroletni

    1792 - przeciwnicy Konstytucji zawiązują konfederację targowicką i zwracają się o pomoc do carycy Katarzyny II. Wybucha wojna z Rosją.

    1793 - 23 stycznia Prusy i Rosja podpisują traktat o II rozbiorze Polski.

    1794 - Powstanie Kościuszkowskie.

    Po początkowym zwycięstwie pod Racławicami oraz opanowaniu przez powstańców Warszawy, Krakowa i Wilna następuje porażka w bitwie z wojskami rosyjsko-pruskimi pod Szczekocinami. Prusacy zajmują Kraków, Warszawa zostaje oblężona. 16 października, po przegranej pod Maciejowicami, Kościuszko trafia do niewoli.

    1795 - III rozbiór Polski, nasz kraj znika z mapy Europy na 123 lata podzielony pomiędzy Prusy, Rosję i Austrię.

    1797 - utworzenie Legionów Polskich we Włoszech przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Legiony walczą u boku Napoleona.

    1797 - powstaje Pieśń Leginów Polskich we Włoszech czyli Mazurek Dąbrowskiego - hymn Polski, napisana przez Józefa Wybickiego

    22. 07. 1807- nadanie Konstytucji Księstwu Warszawskiemu

    1812-1859 Zygmunt Krasiński, wieszcz romantyzmu w swoich utworach przewiduje wolną Polskę (cokolwiek będzie, cokolwiek się stanie, jedno wiem tylko: Polska zmartwychwstanie).

    1816- utworzenie Uniwersytetu Warszawskiego

    1830 - w nocy z 29 na 30 listopada wybucha Powstanie Listopadowe. Kończy się klęską Polaków 8 września 1831 roku.

    1841- utworzenie Poznańskiego Towarzystwa pomocy Naukowej poprzez Karola Marcinkowskiego

    1846 - w nocy z 21 na 22 lutego wybucha powstanie krakowskie.

    1848- 1849- Wiosna Ludów w Europie

    1855- uruchomienie w Poznaniu Zakładów Produkcji Maszyn Rolniczych Henryka Cegielskiego

    22. 01. 1863- wybuch Powstania Styczniowego

    1864 - w nocy z 22 na 23 stycznia wybucha w Warszawie Powstanie Styczniowe. W jego trakcie utworzono "tajne państwo", którego przywódcą był dyktator powstania, Romuald Traugutt. Powstanie zakończyło się jesienią. Jego skutkami były liczne represje wobec Polaków, wywózki na Sybir i wzmożona rusyfikacja.

    1864- uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim

    1867- utworzenie we Lwowie pierwszej polskiej siedziby Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"

    1882- Józef Piłsudski zakłada w Gimnazjum Wileńskim kółko samokształceniowe Spójnia zajmujące się sprowadzaniem z Warszawy polskich książek.

    26 grudnia 1882- bitwa pod Pułtuskiem i Gołyminem (wojska napoleońskie walczą z wojskami rosyjskimi).

    1893 - powstaje Polska Partia Socjalistyczna, walcząca o zmiany społeczne i niepodległość kraju. Wśród jej przywódców znajduje się Józef Piłsudski.

    1901 - strajk uczniów we Wrześni, będącej pod zaborem pruskim. Uczniowie protestowali przeciwko nauce w języku niemieckim.

     22 maja 1911 r. - Andrzej Małkowski wydał rozkaz tworzący oficjalnie pierwsze cztery drużyny skautowe we Lwowie (jest to często uznawane jako symboliczny dzień powstania harcerstwa)

    1914  - wybuch I wojny światowej.

    12.10.1914- Utworzenie przez Polonię amerykańską Polskiego Centralnego Komitetu Ratunkowego, który najpierw zajmował się zbieraniem funduszy na rzecz ofiar wojny na ziemiach należących do Polski przed rozbiorami. Organizacja ta wywarła też duży wpływ na upowszechnianie "sprawy polskiej" w mediach zachodnich.

    8.01.1915 - z inicjatywy pisarza Henryka Sienkiewicza powstaje w Szwajcarii Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Organizacja ta zajmowała się pomocą ofiarom wojny na ziemiach polskich i reprezentowała "sprawę polską" w zachodniej opinii publicznej.

    08.1915 - 05.1917 Ignacy Paderewski podczas tournee po Stanach Zjednczonych prawie każdy koncert rozpoczyna przemówieniem agitującym na rzecz Polski. A podczas wiecu w Chicago 30.05.1915 r. w swoim przemówieniu zwraca się do władz amerykańskich z apelem o uwzględnienie w powojennym ładzie państw - niepodległego Państwa Polskiego.

    1917- 22 lipca aresztowano JózefaPiłsudskiego i osadzono go w Magdeburgu

    1918 - 7 października Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Królestwa Polskiego, a 11 listopada oddała Józefowi Piłsudskiemu władzę nad tworzącym się wojskiem. Po 123 latach niewoli nasze państwo pojawiło się znowu na mapach świata.

    28 października 1918 roku  - Polska Komisja Likwidacyjna Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Tymczasowy organ władzy polskiej dla zaboru austriackiego oraz Śląska Cieszyńskiego w latach 1918-1919. Zadaniem Komisji Likwidacyjnej była likwidacja stosunków państwowo-prawnych łączących Galicję z Austro-Węgrami oraz utrzymanie bezpieczeństwa i spokoju publicznego do czasu utworzenia niepodległego państwa polskiego.

    1-2 listopada 1918 r. w Lublinie obradował zjazd przedstawicieli wszystkich polskich ośrodków skautowych. Postanowiono na nim utworzyć wspólną dla wszystkich organizację – Związek Harcerstwa Polskiego.  Harcerze włączyli się w walkę o granice odrodzonej Ojczyzny. Wzięli udział w obronie Lwowa („Orlęta Lwowskie”), powstaniu wielkopolskim, trzech powstaniach śląskich, wojnie polsko-bolszewickiej i plebiscytach, prowadzonych na terenach spornych. W ten sposób harcerstwo spełniło pokładane w nim nadzieje na wychowanie nowego pokolenia aktywnych obywateli-patriotów.

    1918 - 7 listopada w Lublinie utworzono Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z premierem Ignacym Daszyńskim na czele.

    11 listopada 1918  zakończenie I Wojny Światowej. 

    Kalendarium Niepodległej 

    28 listopada 1918 roku Polska dołączyła do grona pierwszych państw na świecie, które nadały prawa wyborcze kobietom.

    --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    1918/1919 - Powstanie Wielkopolskie

    1918

    26 grudnia – przyjazd Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania i jego przemówienie z okna poznańskiego Bazaru 

    27 grudnia – około godziny 17 wybuch powstania w Poznaniu. W rękach powstańców znalazły się m.in. dworzec i budynek poczty

    28 grudnia – tymczasowym dowódcą oddziałów powstańczych został kapitan Stanisław Taczak

    29 grudnia – w rękach polskich znalazły się m.in. Kórnik i Kłecko

    30 grudnia – zajęcie przez powstańców koszar 6 pułku grenadierów, znajdujący się na poznańskich Jeżycach

    31 grudnia – wyzwolenie Ostrowa i Kościana

    1919

    1 stycznia – przyjazd Paderewskiego do wyzwolonego Ostrowa; zajęcie Jarocina, Krotoszyna i Mogilna

    2 stycznia – w rękach powstańców znalazł się Gostyń

    6 stycznia – zajęcie przez powstańców lotniska Ławica 

    8 stycznia – bitwa pod Chodzieżą; dowódcą powstania został mianowany generał Józef Dowbor-Muśnicki

    10 stycznia – walki w rejonie Leszna. Polacy zdobywają Sarnowę.

    11 stycznia – bitwa pod wiatrakami w Osiecznej; w rękach polskich znalazły się m.in. Szubin, Żnin i Złotniki. Niemcy odbijają Sarnowę.

    17 stycznia – ogłoszono pobór do polskiego wojska

    25 stycznia – powstańcy zdobyli Kargową i Babimost

    26 stycznia – uroczysta przysięga oddziałów polskich na Placu Wolności w Poznaniu (dawny Plac Wilhelmowski)

    28 stycznia – Niemcy odzyskali Szubin

    3 lutego – Szubin ponownie w rękach polskich

    12 lutego – Niemcy odbili Babimost i Kargową

    16 lutego – ogłoszono rozejm w Trewirze

    18 lutego – powstańcy pod Rynarzewem zdobyli niemiecki pociąg pancerny

    9 marca – oddział powstańców-ochotników wyruszył na wschód, by walczyć z Ukraińcami o Lwów

    6 czerwca – walki w okolicach Bydgoszczy

    28 czerwca – Niemcy podpisują Traktat Wersalski – prawie cała Wielkopolska zostaje włączona do odradzającego się państwa polskiego

    1920

    10 stycznia – wejście w życie Traktatu Wersalskiego

    17 stycznia – rozpoczęła się akcja przyłączania miast, które zostały przyznane Polsce w Traktacie Wersalskim, a nie zostały zajęte przez powstańców (m.in. Leszno, Rawicz, Zbąszyń)

    ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    1919 - Sejm RP uchwalił ustawę o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej oraz o orderze Virtuti Militari. Do życia powołano m.in. Polski Związek Piłki Nożnej i Polski Związek Narciarski.

    Wkład Polaków w rozwój kinematografii - w kraju powstaje cykloskop, czyli jeden z pierwszych na świecie projektorów do wyświetlania filmów. Autorami byli Piotr Lebiedziński i Stanisław Śliwiński.

    1920 - 10 lutego Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem - wjechał konno na zamarzniętą przy brzegu taflę Zatoki Puckiej i wrzucił do niej pierścień.

    Bitwa Warszawska (znana też jako Cud nad Wisłą) - 18. z przełomowych bitew świata wg Edgara D'Abernona. Zwycięstwo Poslki zdecydowało o zachowaniu niepodległości i przekreśliło plany rozprzestrzenienia komunizmu na Europę Zachodnią.

    Ciekawostką jest, że w polskiej armii służyły wówczas osoby czarnoskóre, co zostało nawet odnotowane w prasie:


    Zdjęcie z "Tygodnika Ilustrowanego" nr 40 z dn. 2 X 1920r. (ze zbiorów Fundacji Warszawa1939.pl)

    1921 - uchwalono konstytucję marcową.

    18. 03. 1921- podpisanie Traktatu w Rydze

    20. 03. 1921- plebiscyt na Górnym Śląsku

    25 września we Lwowie dokonano próby zamachu na Józefa Piłsudskiego.

    1922 - wprowadzono polskie tablice rejestracyjne w miejsce tablic państw zaborczych.

    W grudniu prezydentem zostaje Gabriel Narutowicz. Kilka dni po objęciu stanowiska, podczas wizyty w galerii "Zachęta" Narutowicz zostaje zastrzelony przez malarza Eligiusza Niewiadomskiego.

    Następcą Narutowicza został Stanisław Wojciechowski.

    1923 - w wyniku hiperinflacji wybuchł kryzys gospodarczy.

    Pierwsza kobieta w Polsce - Helena Jurgielewicz - otrzymuje dyplom lekarza weterynarii.

    1924 - do obiegu wchodzi nowa waluta - złoty, który zastępuje markę polską.

    Reprezentacja Polski po raz pierwszy bierze udział w letnich igrzyskach, które w tym roku odbyły się w Paryżu:

    1925 - Polska podpisuje konkordat z Watykanem.

    W "Kurierze Warszawskim" ukazuje się pierwsza polska krzyżówka.

    1926 - 18 kwietnia rozpoczyna regularną emisję pierwsza polska stacja radiowa - obecny Program I Polskiego Radia.

    4 czerwca prezydentem Polski został Ignacy Mościcki.

    1927 - premierowy sezon ogólnopolskiej ligi piłki nożnej, zwanej wówczas "Ligą".

    Polka, Maria Skłodowska-Curie, jako jedyna kobieta na świecie wzięła udział w Kongresie Solvaya. Innymi uczestnikami Kongresu byli m.in. Einstein, Planck i Lorentz. Zdjęcie z tego wydarzenia:

    "Mazurek Dąbrowskiego" został oficjalnie hymnem Polski.

    1928 - 22 marca powstało przedsiębiorstwo państwowe Poczta Polska, Telegraf i Telefon.

    1929 - po raz pierwszy w Polsce wyświetlono film dźwiękowy.

    9 listopada Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, ZSRR i Rumunia podpisały deklarację wyrzeczenia się wojny jako środka rozwiązywania konfliktów.

    26 grudnia w swój pierwszy rejs wyruszył żaglowiec "Pomorze" - późniejszy "Dar Pomorza". Był on zakupiony przez społeczeństwo Pomorza dla Szkoły Morskiej w Gdyni.

    1930 - Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły pierwsze połączenia międzynarodowe.

    Powstał pierwszy polski film dźwiękowy - "Moralność Pani Dulskiej".

    1932 - podpisano polsko-radziecki pakt o nieagresji.

    11 sierpnia utworzono Białowieski Park Narodowy, znany m.in. z największej na świecie populacji żubra na wolności.

    1933 - 31 sierpnia we wsi Biskupin w Wielkopolsce miejscowy nauczyciel Walenty Szwajcer znalazł w jeziorze drewniane szczątki, które okazały się pozostałościami przedsłowiańskiej osady.

    Kierowana przez Mariana Rejewskiego grupa matematyków złamała kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

    1934 - 10 marca uchwalono pierwszą ustawę o ochronie przyrody.

    Polska i ZSRR przedłużyły układ o nieagresji o 10 lat.

    18 kwietnia założono Instytut Fryderyka Chopina, obecnie Towarzystwo im. Fryderyka Chopina.

    1935 - 12 maja zmarł Józef Piłsudski.